Productieproces: van klei tot straatbaksteen

Al meer dan 115 jaar produceren de kleimannen van Bylandt straatbakstenen met karakter. Vormbakstenen in Tolkamer en strengpersstenen in Kessel. Bylandt staat voor topkwaliteit, authentiek vakmanschap en expertise. Waarden die zitten gebakken in onze moderne productie. Een fascinerend en uiterst duurzaam proces waarover u hier alles te weten komt.

Productie van straatbakstenen bij Bylandt Tolkamer

1. Kleiwinning

De productie van Bylandt straatbakstenen begint niet op onze fabrieken in Tolkamer of Kessel. Nee, het begint juist ver weg. Want de rotsblokken die lang geleden in de Alpen afbraken én de erosie van stollingsgesteenten, zijn de voorvaderen van de klei in onze rivieren. De deeltjes worden steeds kleiner, tot ze bij hoogwater neerslaan in de uiterwaarden in onze lage landen. Daar vormen ze de basis voor een écht natuurproduct: straatbaksteen.

Klewinning van Bylandt in Nederlandse rivieren

Al meer dan honderd jaar graven wij de klei in de Nederlandse uiterwaarden met zorg af. In die uiterwaarden creëren we in nauwe samenspraak met het WNF, ook weer nieuwe natuur. Zo krijgt de rivier de ruimte die hij nodig heeft en de straat zijn duurzame en fraaie klinkers. We halen op het Gelders Eiland nog altijd meer dan de helft van de klei uit een straal van twintig kilometer rond de steenfabriek in Tolkamer.

Kenmerken

  • Duurzame kleiwinning in samenwerking met WNF
  • Door kleiwinning creëren we nieuwe natuur en veilig vaarwegen
  • Nederlandse rivierklei is aangemerkt als hernieuwbare grondstof
  • Think global, act local: rivierklei uit de directe omgeving

Natuur Bijlandse Waard Bylandt straatbakstenen Tolkamer

2. Kleidepot

In ons kleidepot op de fabriek spitten we de rivierklei uit de regio met klei uit het Duitse Westerwald en lava uit de Eifel. Die komt hier per boot aan. We zorgen bij het mengen voor exact de goede verhouding, om zo de juiste kleur en maatvastheid te bereiken. Er ligt meer dan 100.000 m3 klei-mengsel klaar in het depot van Bylandt. Op basis van puur vakmanschap wordt daaruit steeds één kwaliteit straatbaksteen geproduceerd; de beste.

Klei spitten in kleidepot Bylandt Tolkamer

Om de beste kwaliteit dag in dag uit te kunnen realiseren, laten we de samenstelling van onze kleimassa steeds weer testen in het laboratorium van het Nederlands onderzoeksinstituut voor bouwmaterialen, keramiek en klei, TCKI. Echt niets wordt aan het toeval overgelaten, want deze stenen zullen meer dan 100 jaar meegaan.

  • Rivierklei wordt gemengd met Westerwald klei en lava uit de Eifel
  • Spitten van verschillende lagen klei, zand en lava met graafmachines
  • Voortdurend onafhankelijke controle van de kleimassa door TCKI

3. Kleivoorbewerking

Nu start het proces in de fabriek. Met vrachtwagens wordt het gespitte klei-mengsel uit het kleidepot naar binnen gereden. Eerst moeten we het mengsel nog walsen en kneden. In het proces verkleinen we het verder en bevochtigen we het mengsel met stoom. Zo maken we het perfect vormbaar.

Mengen en kneden van klei met machines bij Bylandt in Tolkamer

De juiste receptuur zorgt ervoor dat de kwaliteit en maatvastheid stabiel is. Want in maatvastheid hebben we bij Bylandt een naam hoog te houden. Ook voegen we hier mineralen toe, zoals ijzer-, titaan- en mangaanoxide. Daarmee wordt de kleur van de klinkers bepaald: geel, roodbruin of bijna zwart. Duurzaam, natuurlijk en zonder een chemische kleurstof.

Kenmerken

  • Walsen, kneden en raspen van de klei
  • Klei bevochtigen met stoom
  • Toevoegen van natuurlijke kleurmineralen
  • Verwerken van 100 ton klei per uur

Homp klei op lopende band fabriek Bylandt Tolkamer

4. Steenpers

Bij de steenpers vormen we de klei naar het gewenste formaat. In Tolkamer persen we de klei onder druk in een bezande vormbak. Elk formaat steen heeft zijn eigen maat bak. Het zand zorgt ervoor dat de vormelingen ook weer los komen uit de bak. We draaien de vormbakken namelijk om en drukken de ‘vormelingen’ op droogplaten. Het zand geeft de stenen ook een deel van de kleur en het karakter.

Vormbakpers van Bylandt voor straatbakstenen

Op de meeste dagen worden zo’n 25.000 stenen per uur gemaakt. Toch maken we ook straatbakstenen zonder bezand oppervlak. De vormbak wordt dan niet bezand maar nat gehouden.

Kenmerken

  • Klei wordt onder druk in vormbakken geperst
  • Capaciteit 25.000 stenen per uur
  • Stenen met- en zonder bezand oppervlak
  • Meer dan 10 formaten mogelijk

Vormbak stenen net uit de steenpers bij Bylandt in Tolkamer

5. Drogerij

Bij het vormen hebben we vocht nodig. Maar daarna moet dat vocht er weer uit voor het bakken. De net geperste stenen gaan op geperforeerde droogplaten met droogkarren de speciale droogkamers in. Hierin brengen we het vochtgehalte terug van 24% naar 4%. Ook dat is weer een subtiel proces, want als het drogen niet goed gecontroleerd gebeurt, kunnen de vormelingen breken of scheuren.

Drogen van straatbakstenen in droogrekken Bylandt

Het duurt afhankelijk van het formaat 32 tot 68 uur voordat de vormelingen, de nog niet gebakken stenen dus, de droogkamers weer uit komen. Klaar om de altijd brandende oven in te gaan.

Kenmerken

  • 14 droogkamers
  • Capaciteit gemiddeld 60.000 stenen per droogkamer
  • Zeer gecontroleerde verdamping van water
  • Droogtijd varieert van 32 tot 68 uur
  • Van 24% water naar 4% in de vormeling
  • Gebruik van restwarmte uit de ovens

6. Afschuiver en controle

Nadat de vormelingen zijn gedroogd worden ze bij de afschuiver van de droogplaten geschoven. Via een transportband gaan de stenen richting de belading van de ovenwagens. Dit is het moment om de stenen nog één keer goed te controleren. Producten met eventuele vormfouten halen we er hier uit en brengen we weer terug in het proces als kleigrondstof.

straatbakstenen op fabrieksband in Tolkamer bij Bylandt

Kenmerken

  • Stenen worden van de droogplaten geschoven
  • Producten met eventuele vormfouten worden verwijderd

7. Belading

Robots stapelen de gedroogde stenen zorgvuldig op de ovenwagens die de ovens binnenrijden. We waken hier onder meer over de juiste zetting, zodat het vuur de stenen overal kan bereiken. De stapelwijze op de ovenwagen is namelijk heel belangrijk voor het bakken van de stenen. Per formaat en per kleur kan de stapelwijze anders zijn.

straatbakstenen stapelen op ovenwagens bij Bylandt

Het vuur in de ovens komt van de boven- en zijkant en moet overal evenveel invloed hebben om een gelijkmatige kwaliteit te bewerkstelligen. De gedroogde stenen zijn nu nog grauwgrijs of geel. In de oven krijgen ze hun karakteristieke kleuren.

Kenmerken

  • Robots stapelen stenen op de ovenwagens
  • Per formaat, kleur en oventype andere stapelwijze mogelijk
  • Stapelcapaciteit van 20.000 stenen per uur

stenen op ovenwagen gestapeld in straatbaksteenfabriek Bylandt

8. Meet- en regelkamer

Geen steen is hetzelfde, want straatbakstenen zijn een écht natuurproduct. Toch zorgen we ervoor dat alle stenen binnen een serie wél degelijk hetzelfde zijn. Doordat we binnen de 150 meter lange ovens steeds dezelfde stookcurves realiseren, maken we series die in kleur en formaat sterk op elkaar lijken. In de meet- en regelkamer bewaken we dit stook- en droogproces.

digitaal aansturen van gas baksteenoven in straatbaksteenfabriek

Elke ovenwagen verplaatst zich in 36 tot 45 uur door de tunneloven. Hierin doorloopt de straatbaksteen een opwarm-, stook- en afkoelfase. De ideale stookcurve is van wezenlijk belang tijdens het bakken en is voor iedere gewenste kleur anders. Te snel opwarmen of afkoelen kan breuk en scheuren veroorzaken. Een te hoge temperatuur kan de stenen door verweking laten instorten. Het z.g. verwekingspunt ligt slechts enkele graden boven de gewenste toptemperatuur.

Kenmerken

  • Nauwe controle en analyse van het droog- en stookproces
  • Besturing drogerijen
  • Opwarm-, stook- en afkoelfase in de oven
  • Ideale stookcurve per kleur en formaat
  • Bakproces van 36 tot 45 uur

10. De ovens: stenen bakken

In onze enorme tunnelovens worden de blokken van klei, zand, lava en mineralen gebakken tot keiharde straatbakstenen. Door het bakken krijgen de stenen hun echte kleur en verandert de gedroogde klei in gesteente. In onze vier ovens loopt de temperatuur gestuurd op tot wel 1130 °C. Hoe hoger de temperatuur, hoe harder de steen.

Oven met vuur voor het bakken van straatbakstenen

Door te spelen met de temperatuur en de hoeveelheid zuurstof krijgen we verschillende kleuren of nuances in de stenen. Het bakken van stenen doen we 24 uur per dag en 365 dagen per jaar. Op jaarbasis kunnen we ongeveer 100 miljoen stenen bakken.

Kenmerken

  • Vier tunnelovens van meer dan 150 meter lengte
  • Stoken op een temperatuur van 1130 °C
  • Gestuurde variatie in temperatuur en verbrandingstechniek zorgt voor de juiste kleur
  • Capaciteit van 100 miljoen stenen per jaar
  • Continu proces, 365 dagen per jaar

Rijen met net gebakken straatstenen bij Bylandt

Het meest onderscheidende binnen de productie van Bylandt is wellicht het innovatieve droog- en bakproces. Tijdens het drogen, waarvoor de restwarmte van de ovens gebruikt wordt, krijgt elke steen het juiste vochtgehalte voor het bakken. Daarna volgt de uitgekiende precisie van de stookcurve in de oven. Op de graden nauwkeurig. De kwaliteitscontrole na het bakken is daardoor haast een formaliteit. Praktisch elke klinker is direct goed.

11. Ontlading en verpakking

De laatste stap in het productieproces. Hierna zetten we de stenen buiten op het tasveld in opslag of we maken er in de robothal (zie 13) nog pakketten van die geschikt zijn voor mechanische verwerking. Bij de ontlading nemen we de stenen van de ovenwagen. Daarna worden ze als klempakket opgestapeld. We kunnen 20.000 stenen per uur verpakken.

Ontladen van de ovenwagens in straatbaksteenfabriek Bylandt

Kenmerken

  • Eindproduct halen we van de ovenwagens
  • Stenen worden gestapeld tot klempakketten
  • Verpakken van 20.000 stenen per uur

12. Tasveld en partijkeuring

Het tasveld is de opslagplaats van onze gebakken stenen. Het is een immense toonzaal van tientallen kleuren en formaten. Dagelijks worden op de  grote steentassen controles op maatvoering, kleur en hardheid uitgevoerd. Door onze eigen kleimannen maar ook door onafhankelijke keurmeesters van KIWA. Op het tasveld doen ze de eindcontrole voordat de stenen met KOMO-keur op transport gaan. Kant-en-klare gestandaardiseerde pakketten die met vrachtwagens hun weg vinden naar gemeenten, aannemers, hoveniers en particulieren.

Keuren en tellen van straatbakstenen op tasveld Bylandt Tolkamer

Kenmerken

  • Opslagplaats van de gebakken straatbakstenen
  • Onafhankelijke KOMO-keuring van elke partij
  • Logistieke schakel; vrachtwagens laden hier de juiste pakketten

13. Robotlijn mechanische pakketten

Mechanisch bestraten is de norm en Bylandt juicht dit toe. Wij hebben daarom fors geïnvesteerd in de ontwikkeling van mechanisch bestraten. Een duurzaam product is immers pas echt duurzaam als het ook op een verantwoorde manier kan worden verwerkt. Mechanisch bestraten heeft de arbeidsomstandigheden en gezondheid van stratenmakers duidelijk verbeterd. Onze acht ijverige stapelrobots maken (gemixte) steenpakketten die geschikt zijn voor deze mechanische verwerking. In alle gangbare verbanden.

mechanische pakketten maken voor mechanisch bestraten

Elke steenlaag kan met een klem eenvoudig opgepakt- en in het straatwerk gelegd worden. Dit komt ook mede door de hoge maatvastheid van onze klinkers. Het overgrote deel van onze straatbakstenen krijgt de classificatie KOMO A4-12EQ+, wat staat voor extra maatvast. Zó maatvast dat tussen de grootste en de kleinste steen uit de partij nog geen 5 mm verschil zit.

Kenmerken

  • Acht robotlijnen
  • Verwerking van 10.000 stenen per uur
  • In meerdere legverbanden
  • Mixen van verschillende kleuren mogelijk
  • KOMO A4-12EQ+ die mechanische verwerking vergemakkelijkt

Robots leggen straatbakstenen in verband in baksteenfabriek Bylandt

 

*  Strengpersfabriek Kessel

Het hiervoor beschreven productieproces heeft betrekking op onze vormbakfabriek. In Kessel maken we echter strengpersstenen en dat vergt een iets ander procedé. In Kessel doorloopt de productie nagenoeg dezelfde fasen als in Tolkamer. Twee facetten zijn alleen wezenlijk anders: de samenstelling van het klei-mengsel en de manier van vormen.

Vettere klei

Voor de productie van strengpersstenen gebruiken we een vettere en drogere klei dan voor de vormbakstenen in Tolkamer. Dat is nodig voor het strengpers procedé, daarover meer in “Andere manier van vormen”. Bijna alle klei voor Kessel komt met vrachtwagens uit groeves in het Duitse Westerwald. Maar daarnaast gebruiken we ook eigen Maasklei en een geel bakkende klei uit Brunssum.

De klei waarmee we in Kessel produceren heeft goede droogeigenschappen en is geschikt om de strakke strengpersstenen mee te maken. In Kessel werken we overigens niet met één groot kleidepot zoals in Tolkamer. Voor iedere productiebadge maken we hier een aparte kleireceptuur. Dat geeft ons enorm veel flexibiliteit en maatwerkmogelijkheden.

Vette klei hopen in strengpersfabriek Bylandt te Kessel

Andere manier van vormen

In de fabriek in Kessel persen we stenen met een vacuüm strengpers. Een doorlopende kleibalk (de streng) met zuiver rechthoekige afmetingen wordt hierbij geëxtrudeerd. De streng wordt vervolgens volautomatisch versneden in stenen conform de gewenste maat. Dat zorgt voor strakke straatbakstenen met een heel eigen karakter. Het grotere aandeel aan primaire kleisoorten maakt dat ze uitgesprokenere kleuren hebben dan bij stenen met meer rivierklei. We kunnen in Kessel bijna elk formaat maken en hoeven amper ‘nee’ te zeggen tegen de klant.

De strengpersstenen die Bylandt in Kessel produceert, moeten door hun kleisamenstelling op een nog hogere temperatuur worden gebakken om dezelfde hardheid te bereiken. De toptemperatuur ligt daar minimaal 60 graden hoger.

Maken van strengpers straatbakstenen in Bylandt Kessel

Waarom rivierklei voor vormbakstenen en Westerwald klei voor strengpersstenen?

Om voor strengpersstenen een goede streng te extruderen, heb je klei nodig die vetter en droger is: Westerwald klei uit de groeve. Anders zou de streng namelijk doorzakken. In rivierklei zit daarentegen meer water, zand en andere mineralen. Logisch gezien de reis die de kleideeltjes afleggen voordat ze sedimenteren in onze lage landen delta. Rivierklei is dus eigenlijk minder puur (ofwel minder primair) en iets ‘vervuild’. Dat verklaart meteen waarom Nederland voor 95% is bestraat met vormbak straatbakstenen.

Want de natte rivierklei bleek uiterst geschikt voor het vormen van straatbakstenen middels de vormbak-methode. En deze kleisoort is in Nederland Rivierenland natuurlijk alom aanwezig. Sterker nog: het is wetenschappelijk vastgesteld dat in de Nederlandse rivieren meer klei wordt afgezet dan er voor keramische doeleinden wordt gewonnen. Een hernieuwbare grondstof dus!

*  Kwaliteit, duurzaamheid en logistiek

Kwaliteit van het proces

Om de hoge kwaliteit te waarborgen, stellen we hoge eisen aan het kwaliteitsmanagement binnen onze organisatie. We zijn al vele jaren ISO 9001 en 14001 gecertificeerd en werken met een geavanceerd automatiseringssysteem. Ons productieproces is volledig geautomatiseerd en robot gestuurd. Veiligheid gaat boven alles. We investeren doorlopend in machineveiligheid en arbeidsomstandigheden.

Straatbakstenen met zand in Bylandt straatbaksteenfabriek

Kwaliteit van het product

Onze producten voldoen aan de Europese norm EN1344, de basis voor de CE-markering voor open bestrating. Bovendien zijn al onze stenen, op grond van beoordelingsrichtlijn BRL2360, KOMO gecertificeerd.

De door KIWA getoetste kwaliteits- en hardheidsklasse A4-12 is voor ons een vanzelfsprekendheid. Het overgrote deel van de productie krijgt zelfs de classificatie A4-12EQ+, wat staat voor extra maatvast. Zó maatvast dat tussen de grootste en de kleinste steen uit de partij nog geen 5 mm verschil zit. Dat maakt dat de stenen beter mechanisch gelegd kunnen worden terwijl er toch voldoende voegwerking is.

Gele straatbakstenen op een rij in Bylandt fabriek Tolkamer

Duurzame productie

Bylandt is als enige baksteenfabrikant MVO Prestatieladder gecertificeerd. Een managementsysteem dat voorziet in de behoefte om vanuit maatschappelijke betrokkenheid duurzame ontwikkeling concreet, objectief en aantoonbaar te kunnen maken. Deze bekroning is mede te danken aan de manier waarop we de productie hebben vormgegeven, o.a. volgens het milieumanagementsysteem ISO 14001. Onze straatbakstenen zijn dan ook in bezit van DUBOkeur. 

We streven elke minuut van de dag naar optimaal rendement in:

  • laag en schoon energieverbruik
  • grondstofverbruik en materialen
  • hergebruik restwarmte
  • recycling van proceswater
  • machinegebruik

Nederlandse rivier met met natuur door kleiwinning

Doordachte logistiek

Logistiek is voor ons een niet te onderschatten schakel. Bylandt zorgt ervoor dat de productie strak is afgestemd op de vraag. Met de juiste en tijdige informatie kan Bylandt altijd op het gewenste moment leveren. Doordat de lijnen bij ons kort zijn, zijn we ook erg flexibel. Als een order op het laatste moment toch nog wijzigt, kunnen we daar meestal wel een mouw aan passen. Daar zorgt ons bevlogen logistieke team wel voor.

Vrachtwagen laadt straatbakstenen op tasveld Bylandt in Tolkamer

×

Ja, ook wij maken gebruik van cookies...  Meer informatie