×

Laat je inspireren door onze realisaties en toekomstbouwers. Ontdek het nieuwe Vandersanden.

Ontdekking steenbakkerij bij project in Dokkum

Nabij het werk Trije Terpen in Dokkum zijn resten gevonden van een steenbakkerij uit de 15e eeuw!

De vondst brengt ons terug naar het begin van de rijke baksteenhistorie in Nederland. Baksteen is van alle tijden, dat blijkt maar weer. Oorsprong en toekomst komen samen in de Friese Elfstedenstad.

Resten van steenbakker in de buurt van Trije Terpen Dokkum
De vondsten van de steenbakkerij uit de 15e eeuw

Nieuwe wijk en vaarweg nu al historisch

De ontdekking van de steenbakkerij gebeurde per toeval tijdens graafwerkzaamheden van Elzinga Wegenbouw. Zij maken een nieuwe vaarweg die de Dokkumer Ee verbindt met de Woudvaart. Deze wordt dan toegankelijk voor boten. Aan de “Wâldfeart” ligt de jongste nieuwbouwwijk van Dokkum: Trije Terpen, op een 400 meter afstand van de opgraving. De woonwijk is volop in ontwikkeling en biedt ruimte voor ca. 200 nieuwe woningen. Vandersanden levert Elzinga Wegenbouw de straatbakstenen voor de straten en trottoirs in de wijk. 

Een stukje geschiedenis

Wat zegt zo’n opgraving? Een stukje baksteengeschiedenis helpt. Na de eerste bakstenen duizenden jaren v. Chr. in Mesopotamië, waren het de Romeinen die de baksteen op grote schaal verspreidden in Europa. Na de val van het Romeinse rijk raakte de baksteen uit zicht in Noord- en West-Europa. Een periode van armoede, oorlogen en ziekte volgde.

Rond de 12e eeuw beleefde baksteen haar hergeboorte. Het christendom was inmiddels wijdverspreid en langzaam krabbelde de beschaving van weleer op. Met behulp van Italiaanse en Franse contacten gingen kloostergemeenschappen in het Noord-Nederland aan de slag met het bakken van stenen. De vestingen en kloosters werden gebouwd met zogenoemde “kloostermoppen”. 

Historie van baksteen
Het colosseum, het Klaarkamp klooster en bewaard gebleven kloostermoppen uit die tijd

Nederlandse klei was er in overvloed, maar de baksteen was nog te duur voor de burgerij. Na grote stadsbranden in de 14e eeuw werd de baksteen gesubsidieerd en vaak verplicht gemeengoed voor huizen en gebouwen. Ook werd baksteen een bestratingsmiddel: de klinker. In de eeuwen die volgden nam het stenen bakken een grote vlucht. Steenbakkerijen, stenen gebouwen en straten schoten als paddenstoelen uit de lucht. Nederland werd baksteenland.

Straatbaksteen in de laatste twee eeuwen
Ouderwets stenen bakken en bestraten, de Vandersanden-fabriek anno nu

Beroemd tichelwerk

Archeologen hebben vastgesteld dat de toevallige opgraving een voormalig “tichelwerk” betreft. Er zijn grote hoeveelheden stenen, dakpannen en verbrandingssporen van steenovens gevonden. In de steenbakkerij werkten mogelijk monniken van het beroemde klooster Klaarkamp. Het grootste en rijkste klooster van Friesland. De grond waarop de bakkerij is gevonden behoorde in ieder geval tot deze gemeenschap.

Trije Terpen in Dokkum met straatbakstenen van Vandersanden
Reeds gerealiseerde straten in de nieuwbouwwijk Trije Terpen met straatbakstenen van Vandersanden

Oud en nieuw ontmoeten elkaar

Nederlands oudste straatbaksteenfabrikant levert anno 2015 gloednieuwe straatbakstenen voor een duurzaam straatbeeld in Dokkum. Nagenoeg op dezelfde plek wordt een van de oudste steenbakkerijen uit de Nederlandse historie ontdekt. Of toeval nu bestaat of niet. Het kan soms heel erg leuk zijn…

ok

Door deze website te gebruiken, aanvaardt u het gebruik van cookies om uw surfervaring gemakkelijker te maken. Meer informatie